Elizabeth Holmes’un Gençliği ve Theranos’un Kuruluşu

Tam adıyla Elizabeth Anne Holmes, 3 Şubat 1984 tarihinde Washington D.C.’de doğdu. Ailesi köklü bir bürokrat ve siyasetçi geçmişine sahipti. Holmes, çocukluğundan beri milyarder olma hayalleri kuruyordu ve bu hırsı onu dünyanın en iyi üniversitelerinden biri olan Stanford Üniversitesi’ne taşıdı.

Kimya mühendisliği okurken iğne korkusundan ilham alarak çığır açıcı bir fikir bulduğunu iddia etti: İnsanlardan şırıngalar dolusu kan almak yerine, parmak ucundan alınacak sadece bir iki damla kan ile yüzlerce farklı laboratuvar testini saniyeler içinde yapabilen “Edison” adında taşınabilir bir tıbbi cihaz. Bu fikrin peşinden gitmek için 2003 yılında, henüz 19 yaşındayken Stanford’u bıraktı ve Theranos şirketini kurdu.

Sağlık Kurumlarında Denetim ve Komisyon Onaylarının Hayati Önemi

Theranos kısa sürede Rupert Murdoch, Henry Kissinger ve Larry Ellison gibi dev isimlerden 900 milyon dolardan fazla yatırım alarak 10 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Ancak kapalı kapılar ardında devasa bir sorun vardı: Cihaz aslında çalışmıyordu.

Yenilikçi medikal cihazların, dijital ve uzaktan sağlık hizmetlerinin halka sunulabilmesi için regülasyonlar çok nettir. Kurumlar yeni bir sağlık teknolojisi için başvurusunu yaptıktan sonra, uzman ekipler evrakları ve klinik test sonuçlarını en ince ayrıntısına kadar kontrol eder. Bu veriler bağımsız komisyonlara sunulur ve ancak yetkili makamların son parafı ve onayı ile sistem yasal bir zemine oturur.

Elizabeth Holmes’un tıp tarihindeki en büyük suçu, bu şeffaf komisyon süreçlerini, bağımsız denetimleri ve bakanlık düzeyindeki resmi onay mekanizmalarını sahte evraklar ve manipüle edilmiş test sonuçlarıyla atlatmaya çalışmasıydı. Kendi cihazları çalışmadığı için, hastaların kanlarını gizlice geleneksel Siemens cihazlarında test edip sonuçları Theranos cihazı yapmış gibi gösteriyorlardı.

Skandalın Ortaya Çıkışı ve Çöküş

Hileli onay süreçleri ve yanlış kan testi sonuçları nedeniyle birçok hastaya yanlış kanser veya HIV teşhisleri konulmaya başlandı. 2015 yılında The Wall Street Journal muhabiri John Carreyrou’nun içeriden bilgi sızdıran eski çalışanlara (whistleblower) dayanarak yaptığı ifşa haberleri, Theranos’un sonunun başlangıcı oldu.

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ve sağlık komisyonlarının yaptığı ani baskınlar sonucunda, şirketin laboratuvarlarının ve cihazlarının tamamen işlevsiz olduğu resmi olarak kanıtlandı. Şirketin değeri bir gecede 10 milyar dolardan sıfıra indi.

Elizabeth Holmes’un Hapis Cezası ve Son Durumu

Yatırımcıları dolandırmak, sahte evrak düzenlemek ve insan sağlığını tehlikeye atmak suçlarından yargılanan Elizabeth Holmes’un uzun süren mahkeme süreci 2022 yılında sonuçlandı. Holmes, yatırımcıları dolandırmaktan suçlu bulundu ve 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. 2023 yılının Mayıs ayında Teksas’taki bir federal hapishaneye teslim olarak cezasını çekmeye başladı.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Elizabeth Holmes’un serveti ne kadardı? Theranos’un zirvede olduğu 2015 yılında Forbes’a göre Elizabeth Holmes’un net serveti 4.5 milyar dolardı. Ancak skandalın ardından serveti sıfırlandı.

Theranos’un cihazı (Edison) gerçekten çalışıyor muydu? Hayır. Cihaz hiçbir zaman vadedildiği gibi sadece birkaç damla kanla yüzlerce testi yapamadı. Şirket, testleri gizlice piyasadaki mevcut ticari kan testi makineleriyle yapıyordu.

Elizabeth Holmes dizisi/filmi var mı? Evet. Skandalı konu alan Amanda Seyfried’in başrolünde oynadığı “The Dropout” adlı çok popüler bir mini dizi ve HBO yapımı “The Inventor: Out for Blood in Silicon Valley” adlı bir belgesel bulunmaktadır.